Trương Tấn Sang » Quốc tế » Chính sách “xoay về châu Á” của Nga đạt kết quả khác nhau

(Quốc tế) - Chính sách “xoay về châu Á” của Nga đạt những kết quả khác nhau trong năm 2015, củng cố quan hệ với ASEAN và Trung Quốc, nhưng lạnh lẽo với Úc, Nhật Bản.

Chính sách “xoay về châu Á” của Nga là những thúc đẩy các quan hệ chiến lược và kinh tế, thông qua Liên hiệp kinh tế Âu-Á (EAEU).

Quan hệ tốt giữa Nga với Đông Nam Á

EAEU và Việt Nam đã ký một thỏa thuận thương mại tự do, và đang có các cuộc đàm phán để EAEU ký thỏa thuận tương tự với Thái Lan, Singapore, theo ông  Agosh Suharpanto, một nhà phân tích các vấn đề đối ngoại và từng là một quan chức ngoại giao Indonesia.

Ông nói với báo Russia beyond the headline (Nga): “Khi hướng về châu Á, thắng lợi kinh tế -chiến lược lớn nhất của Nga là từ khu vực ASEAN”, tức 10 nước thuộc Hiệp hội các nước Đông Nam Á.

Ông Suharpanto nói thêm: Nga có thể xem xét một thỏa thuận thương mại tự do lớn hơn, giữa EAEU với ASEAN, nhưng có lẽ không đạt nhiều kết quả, vì nhiều nước ASEAN cũng tham gia Hiệp ước Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ khởi xướng.

Chinh sach, “xoay ve chau A”, Nga

Tổng thống Nga Putin tăng cường quan hệ hợp tác với TQ

Nga cũng có nỗ lực đạt quan hệ chính trị với ASEAN. Hồi tháng 11, Thủ tướng Dmitry Medvedev là quan chức cấp cao nhất Nga đầu tiên thăm Campuchia sau gần 30 năm.

Nga-Campuchia ký nhiều thỏa thuận, gồm thỏa thuận ghi nhớ hợp tác sử dụng năng lượng hạt nhân phục vụ hòa bình.

Hồi tháng 4, ông Medvedev cũng thăm Việt Nam và Thái Lan.

Quan hệ Nga-Malaysia đang thấp, vì Malaysia không cho Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc điều tra vụ máy bay MH-17 của hãng hàng không dân dụng Malaysia bị bắn rơi trên không phận đông Ukraine hồi tháng 7.2014.

Tuy nhiên, Nga-Malaysia đã lập Ủy ban hợp tác kinh tế, khoa học kỹ thuật và văn hóa. Ông Shuarpanto nói: “Quan hệ Nga-Malaysia vẫn tiếp tục phát triển, dù bất đồng về vụ MH-17”.

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã kêu gọi mở rộng quan hệ đối tác giữa EAEU, ASEAN và Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO).

Ngày 3.12, trong bài diễn văn liên bang hàng năm, ông Putin nói: “Quan hệ đối tác này ban đầu có thể tập trung bảo vệ đầu tư, dễ dàng tạo các thủ tục trao đổi hàng hóa xuyên biên giới, cùng phát triển các tiêu chuẩn kỹ thuật cho các sản phẩm công nghệ thế hệ kế tiếp, cùng xem xét cách tiếp cận các thị trường vốn và dịch vụ”.

Các nhà phân tích nói: có nhiều tiềm năng về quan hệ đối tác này, nhưng vẫn còn quá nhiều sự cạnh tranh quyền lợi. Nhà phân tích chính trị  Doris Tung ở Hồng Kông nói: “Bất kỳ quan hệ đối tác nào giữa 3 khối trên đều sẽ bị xem là mối đe dọa kinh tế cho Mỹ, và cho chính sách “xoay trục về châu Á” của Mỹ”.

Bà Tung nói thêm: nhiều nước ASEAN đang tranh chấp chủ quyền biển đảo với TQ, sợ sự thống trị kinh tế của TQ, nên sẽ cẩn trọng trước khả năng quan hệ đối tác với EAEU và SCO.

Quan hệ Nga-Trung tiếp tục phát triển

Ông Putin gặp Chủ tịch TQ Tập Cận Bình 4 lần trong năm 2015 vốn có nhiều hoạt động chính trị-quốc phòng giữa hai nước.

Bà Tung nói: “TQ hoan nghênh việc Nga hầu như giữ vai trò trong vụ tranh chấp chủ quyền Biển Đông. Điểm nhấn của quan hệ Nga-Trung là các chiến lược chung ở các diễn đàn đa phương như BRISC, APEC và G-20”.

Moscow và Bắc Kinh đang sốt ruột thúc đẩy một trật tự kinh tế thế giới mới. Ngân hàng phát triển mới (NDB) do các nước Brasil, Nga, Ấn, TQ và Nam Phi (BRICS) khởi xướng đã bắt đầu hoạt động, cùng với Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) do TQ khởi xướng. Nga là cổ đông lớn thứ ba của AIIB.

Nga-Trung cũng đồng ý mở rộng SCO, để có thêm 2 thành viên đầy đủ là Ấn và Pakistan. Đây là một sự nhượng bộ lẫn nhau, vì Nga có quan hệ chặt chẽ với Ấn, trong khi Pakistan có quan hệ chiến lược với TQ.

Quan hệ thương mại Nga-Trung giảm nhiều trong năm 2015, vì kinh tế mỗi nước đều bị suy giảm. Nhưng hai nước tiếp tục tăng cường quan hệ quân sự, như hồi tháng 11, TQ đồng ý mua 24 máy bay Su-35 của Nga với giá 2 tỉ USD. TQ là nước ngoài đầu tiên mua chiến đấu cơ đa năng này.

Quan hệ Nga- Nhật, Úc tiếp tục lạnh lẽo

Nhật và Úc là hai đồng minh lớn nhất của Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương, đều đồng ý trừng phạt Nga với cớ Nga can thiệp quân sự vào cuộc chiến đông Ukraine.

Úc cùng Mỹ tiếp tục đổ tội Nga bắn rơi chiếc MH-17, dù các tuyên bố bài Nga đã giảm từ khi ông Malcolm Turnbull trở thành Thủ tướng Úc.

Nga-Nhật tiếp tục tranh chấp chủ quyền quần đảo Kurils. Ông Putin đã phải hủy vĩnh viễn chuyến thăm Nhật năm nay, vì không đạt tiến bộ nào trong việc giải quyết tranh chấp nào.

Nhà sử học Nhật Yu Tanaka nói: “Vấn đề Nga-Nhật có cách diễn giải khác nhau về sự nhượng bộ trong cuộc tranh chấp. Không chính phủ Nhật nào có thể tồn tại, nếu họ đồng ý chỉ nhận 2 trong 4 đảo mà Tokyo tuyên bố chủ quyền”.

Ông nói thêm: cả Nga-Nhật đều nỗ lực phát triển quan hệ kinh tế, bất kể vụ tranh chấp này. Nhật cũng xem Nga là đối tác chính để giải quyết vấn nạn CHDCND Triều Tiên: “Nga-Trung là hai nước có thể đưa Bình Nhưỡng trở lại cuộc đàm phán 6 bên”.

Hàn Quốc có quan hệ kinh tế tăng dần với Nga, cũng đề nghị Moscow giúp phục hồi cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Khi gặp bên lề tại Hội nghị về sự thay đổi khí hậu trái đất ở Paris, nữ Tổng thống Hàn Quốc đã nói với ông Putin: “Tôi đề nghị Nga có vai trò tích cực, để Triều Tiên đối mặt với thực tế và nghĩ lại vấn đề hạt nhân của họ, nhằm có thể nối lại cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của họ”.

Các nhà phân tích nhận định: Nga sẽ tiếp tục thúc đẩy chính sách “xoay về châu Á” trong năm 2016.

Ông Suharpanto nói: “Lãnh đạo Nga đã nhận thấy, rằng trung tâm quyền lực kinh tế đã chuyển sang châu Á, và sự tiến gần hơn đến châu lục này là điều không thể đảo ngược”.

Nhà sử học Tanaka nói thêm: các chủ trương, như cảng tự do Vladivostok cùng chương trình “Tăng tốc phát triển lãnh thổ” ở vùng Viễn Đông Nga sẽ giúp kinh tế Nga hòa nhập với các cường quốc châu Á đang nổi.

(Theo Một Thế Giới)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]